Kanada Mülteci Hakları ve Yerleşim İzni: Ne Kadar Sürede Çalışılabilir?

Kısa cevap: Kanada’da sığınma başvurusu yapan kişi, başvurusu uygun bulunup Kanada Göçmenlik, Mülteciler ve Vatandaşlık Dairesi (IRCC) tarafından çalışma izni düzenlenmeden çalışamaz. Uygunluk incelemesi, gerekli sağlık muayenesi ve idari işlemler tamamlandıktan sonra çalışma izni çoğu dosyada birkaç hafta ile birkaç ay içinde çıkar; ancak bu süre garanti değildir. Başvuru kabul edilerek kişi “koruma altındaki kişi” statüsü kazanırsa, daimi oturum iznine (Permanent Resident – PR) başvurma hakkı doğar.

Kanada hukukunda halk arasında kullanılan “mülteci vizesi” veya “yerleşim izni” ifadeleri farklı statüleri anlatabilir. Bu nedenle çalışma hakkını doğru değerlendirmek için kişinin sığınma başvurusu sahibi mi, yoksa mülteci statüsü kabul edilmiş koruma altındaki kişi mi olduğunu ayırmak gerekir.

Kanada’da mülteci başvurusu yapan kişi ne zaman çalışabilir?

Sığınma başvurusu yapan bir kişi, başvurusunu yaptıktan hemen sonra otomatik olarak çalışamaz. Çalışmaya başlayabilmesi için genellikle aşağıdaki aşamaların tamamlanması gerekir:

Sığınma başvurusunun Kanada makamlarınca uygun ve kabul edilebilir bulunması,
Başvurunun Kanada Göçmenlik ve Mülteci Kurulu’na (IRB) gönderilmesi,
Gerekli biyometri işlemlerinin tamamlanması,
Göçmenlik sağlık muayenesinin tamamlanması veya geçerli sağlık sonuçlarının sisteme işlenmesi,
Açık çalışma izninin düzenlenmesi,
Çalışmaya başlamadan önce Sosyal Sigorta Numarasının (SIN) alınması.

Başvuru sahibi, çalışma izni eline ulaşmadan veya IRCC tarafından geçerli bir çalışma yetkisi verilmeden işe başlarsa, bu durum göçmenlik dosyasını ve gelecekteki başvurularını olumsuz etkileyebilir.

Çalışma izni kaç günde veya kaç ayda çıkar?

Kanada’da sığınmacılar için çalışma izni süresi dosyadan dosyaya değişir. Uygunluk kararı, sağlık muayenesi, biyometri, güvenlik kontrolleri ve IRCC’nin iş yükü bekleme süresini etkiler.

Pratikte bazı başvuru sahipleri çalışma izinlerini birkaç hafta içinde alabilirken, bazı kişiler birkaç ay bekleyebilir. Eksik belge, sağlık muayenesindeki gecikme, adres değişikliği veya başvurunun uygunluk aşamasında beklemesi süreci uzatabilir.

En doğru süreyi öğrenmek için Kanada hükümetinin güncel işlem süresi aracına bakılmalıdır. IRCC işlem sürelerini dönemsel olarak değiştirir ve bu süreler yalnızca tahmindir; kesin sonuç veya garanti anlamına gelmez.

Sığınma başvurusu sahibi çalışma izni için ayrıca başvuru yapmalı mı?

Kanada’da sığınma başvurusu yapan kişiler için süreç, dosyanın nasıl açıldığına ve başvurunun hangi kanaldan yapıldığına göre değişebilir. Uygunluk incelemesi sonrasında IRCC, çalışma izni sürecini dosyaya ekleyebilir. Bazı durumlarda başvuru sahibinden ayrıca çevrim içi başvuru yapması veya ek belge sunması istenir.

Bu nedenle başvuru sahibi şu belgeleri ve bildirimleri düzenli olarak takip etmelidir:

Başvuru onayı veya dosya numarası,
Uygunluk görüşmesi veya mülakat bildirimi,
Sağlık muayenesi talimatı,
Biyometri mektubu,
Çalışma izni onay yazısı,
IRCC hesabındaki mesajlar ve belge talepleri.

IRCC, çalışma iznini posta yoluyla gönderebilir. Belge henüz ulaşmadıysa, yalnızca başvurunun yapılmış olması çalışmaya başlamak için yeterli değildir.

Kanada’daki sığınmacıların çalışma hakkı nedir?

Çalışma izni verildiğinde sığınma başvurusu sahibi çoğunlukla açık çalışma izni alır. Açık çalışma izni, kişinin belirli bir işverene veya mesleğe bağlı kalmadan çalışmasına olanak tanır.

Geçerli çalışma izni bulunan bir sığınmacı genel olarak:

Birden fazla işverende çalışabilir,
İşveren değiştirmek için yeni LMIA almak zorunda kalmaz,
Tam zamanlı veya yarı zamanlı işlerde çalışabilir,
Kanada iş hukuku kapsamındaki asgari ücret ve iş güvenliği kurallarından yararlanır,
Çalışmaya başladıktan sonra vergi ve sosyal sigorta yükümlülüklerine tabi olur,
Geçerli çalışma izniyle Sosyal Sigorta Numarası (SIN) alabilir.

Çalışma izninin üzerinde kısıtlamalar bulunabilir. Örneğin bazı sağlık hizmetlerinde veya çocuklarla çalışılan işlerde ek sağlık muayenesi gerekebilir. İşveren, çalışma iznindeki koşulları ve belgenin son geçerlilik tarihini kontrol etmelidir.

Sığınmacı Kanada’da izinsiz çalışabilir mi?

Hayır. Sığınma başvurusu yapmış olmak tek başına çalışma hakkı vermez. Çalışma izni çıkmadan çalışmak; vergi, işveren denetimi, gelecekteki göçmenlik başvuruları ve güvenilirlik değerlendirmesi bakımından sorun yaratabilir.

Ekonomik zorluk yaşayan başvuru sahipleri, izinsiz çalışmak yerine şu seçenekleri araştırmalıdır:

Provincial sosyal yardım programları,
Yerel mülteci destek kuruluşları,
Gıda ve barınma yardımları,
Ücretsiz veya düşük ücretli göçmenlik hukuku danışmanlığı,
Yerel istihdam ve yerleşim hizmetleri.

Çalışma izni için sağlık muayenesi neden önemlidir?

Çalışma izni sürecinde IRCC, kişinin sağlık durumunu değerlendirmek için göçmenlik sağlık muayenesi isteyebilir. Özellikle sağlık hizmetleri, çocuk bakımı, eğitim, yaşlı bakımı ve bazı tarım işleri gibi alanlarda çalışan kişiler için daha kapsamlı muayene gerekebilir.

Sağlık muayenesi talimatı alındığında yalnızca IRCC tarafından yetkilendirilmiş bir panel hekimine gidilmelidir. Normal bir aile hekimi tarafından yapılan muayene, göçmenlik sağlık muayenesi yerine geçmeyebilir.

Muayene randevusunu geciktirmek, çalışma izninin düzenlenmesini de geciktirebilir. Başvuru sahibi muayene sonucunun IRCC sistemine işlendiğini ve varsa ek belge talebini takip etmelidir.

Çalışma izni çıktıktan sonra SIN nasıl alınır?

Kanada’da yasal olarak çalışmak ve bordro üzerinden ödeme almak için genellikle Social Insurance Number (SIN) gerekir. Çalışma izni düzenlendikten sonra kişi Service Canada üzerinden SIN başvurusu yapabilir.

SIN başvurusunda genellikle şu belgelerden biri veya birkaçı istenir:

Geçerli çalışma izni,
Pasaport veya kimlik belgesi,
Kanada’daki göçmenlik statüsünü gösteren belge,
Başvuru sahibinin kişisel bilgileri ve adresi.

Çalışma izninin süresi dolarsa SIN otomatik olarak yeni bir çalışma izni yerine geçmez. Çalışmaya devam edebilmek için çalışma izninin uzatılması veya başka bir yasal çalışma hakkının bulunması gerekir.

Çalışma izni ne kadar süre geçerlidir?

Sığınma başvurusu sahiplerine verilen çalışma izninin süresi, belgenin üzerinde açıkça belirtilir. Çalışma izni çoğunlukla pasaport süresi, sağlık muayenesi geçerliliği veya başvurunun mevcut durumu gibi unsurlardan etkilenebilir.

İzin süresi dolmadan önce uzatma başvurusu yapmak önemlidir. Başvuru zamanında yapılmışsa bazı durumlarda kişi, karar verilene kadar aynı koşullarda çalışmaya devam edebilir. Ancak bu durumun geçerli olup olmadığı, başvuru türüne ve IRCC’nin verdiği belgeye göre kontrol edilmelidir.

Çalışma izninin uzatılması, sığınma başvurusunun kabul edildiği anlamına gelmez. Çalışma izni yalnızca çalışma hakkı sağlar; mülteci statüsü veya daimi oturum hakkı vermez.

Kanada’da sığınmacıların diğer temel hakları

Kanada’da sığınma başvurusu devam eden kişiler, belirli koşullar altında çeşitli kamu hizmetlerinden ve hukuki güvencelerden yararlanabilir. Hakların kapsamı kişinin statüsüne, yaşadığı eyalete ve başvurunun hangi aşamada olduğuna göre değişebilir.

Sağlık hizmetleri

Sığınma başvurusu sahipleri, çoğu durumda Interim Federal Health Program (IFHP) kapsamında temel sağlık hizmetlerine erişebilir. Bu program, eyalet sağlık sigortasına sahip olmayan bazı mülteci ve sığınmacıların sağlık giderlerini karşılamaya yardımcı olur.

IFHP’nin kapsamı eyalet sağlık sigortasıyla aynı olmayabilir. Randevu almadan önce sağlık hizmeti sağlayıcısının IFHP kabul edip etmediği ve hizmetin program kapsamında bulunup bulunmadığı sorulmalıdır.

Eğitim hakkı

Kanada’da okul çağındaki çocukların, göçmenlik statülerine bakılmaksızın temel eğitime erişebilmesi genel olarak mümkündür. Kayıt koşulları eyalete ve okul bölgesine göre değişebilir.

Yetişkinler için dil kursları, mesleki eğitim, denklik ve yerleşim programları bulunabilir. Bazı programlar yalnızca belirli göçmenlik statülerine açıktır.

Hukuki yardım

Sığınma başvurusu ciddi hukuki sonuçlar doğurduğu için mümkün olan en erken aşamada bir göçmenlik avukatı veya yetkili danışmanla görüşmek yararlı olur. Maddi imkânı sınırlı olan kişiler eyaletin Legal Aid programına başvurabilir.

Kanada’da herkes göçmenlik danışmanlığı veremez. Ücretli danışmanlık alınacaksa kişinin:

Kanada barosuna kayıtlı bir avukat,
Quebec’te yetkili bir noter veya avukat,
College of Immigration and Citizenship Consultants’a kayıtlı yetkili danışman

olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Mülteci statüsü kabul edilirse ne olur?

IRB, kişinin Kanada’da korunmaya ihtiyaç duyduğuna karar verirse kişi protected person, yani koruma altındaki kişi statüsü kazanır. Bu karar, sığınma başvurusunun olumlu sonuçlandığı anlamına gelir.

Koruma altındaki kişi:

Kanada’da kalma hakkı elde eder,
Daimi oturum iznine başvurabilir,
Eşi veya belirli aile üyeleriyle ilgili aile birleşimi seçeneklerini araştırabilir,
İş ve eğitim hayatını Kanada’da sürdürebilir,
Uygun koşullarda Kanada seyahat belgesi için başvurabilir.

Koruma kararından sonra daimi oturum başvurusu otomatik olarak yapılmaz. Kişinin PR başvurusunu ayrıca hazırlayıp IRCC’ye sunması gerekir.

Kanada’da daimi oturum izni ne kadar sürede alınır?

Kanada’da “yerleşim izni” ifadesi genellikle daimi oturum izni anlamında kullanılır. Ancak sığınma başvurusunun kabul edilmesi, kişiye aynı gün PR statüsü vermez.

Genel süreç şu şekildedir:

Sığınma başvurusu IRB tarafından kabul edilir.
Kişi koruma altındaki kişi statüsü kazanır.
PR başvurusu hazırlanır ve gerekli belgeler toplanır.
Başvuru IRCC’ye gönderilir.
Güvenlik, sağlık ve kabul edilebilirlik incelemeleri yapılır.
Karar olumlu olursa kişi daimi oturum statüsünü alır.

PR işlem süresi; başvuru sahibinin aile durumuna, güvenlik kontrollerine, belgelerin eksiksiz olup olmamasına, başvuru yoğunluğuna ve IRCC’nin güncel uygulamalarına göre değişir. Bu nedenle “kesin olarak şu kadar ayda çıkar” demek doğru değildir.

IRCC’nin güncel işlem süresi aracı, başvuru gönderilmeden önce ve başvuru devam ederken kontrol edilmelidir. İnternet forumlarındaki eski süreler veya başka kişilerin dosyaları, belirli bir başvuru için güvenilir tahmin oluşturmaz.

Mülteci başvurusu devam ederken Kanada dışına çıkılabilir mi?

Sığınma başvurusu devam ederken Kanada dışına çıkmak ciddi riskler taşıyabilir. Kişi, başvurusunu geri çekmiş veya Kanada’ya geri dönme hakkını kaybetmiş gibi değerlendirilebilir. Özellikle kişinin korktuğunu belirttiği ülkeye seyahat etmesi, başvurudaki iddiaların güvenilirliği açısından olumsuz sonuç doğurabilir.

Koruma altındaki kişiler de ülkelerine seyahat etmeden önce mutlaka hukuki danışmanlık almalıdır. Kendi ülkesinin pasaportunu kullanmak veya ülkesine dönmek, bazı durumlarda koruma statüsünün yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.

Çalışma izni gecikirse ne yapılmalı?

Çalışma izni beklenenden uzun süredir çıkmadıysa aşağıdaki adımlar izlenebilir:

IRCC çevrim içi hesabındaki mesajlar kontrol edilmelidir.
Sağlık muayenesi ve biyometri kayıtlarının tamamlanıp tamamlanmadığı doğrulanmalıdır.
Adres, telefon ve e-posta bilgilerinin güncel olduğu kontrol edilmelidir.
IRCC işlem süresi aracıyla güncel süre karşılaştırılmalıdır.
Gerekirse IRCC web formu üzerinden dosya hakkında bilgi talep edilmelidir.
Dosya olağan sürenin çok üzerinde bekliyorsa avukat veya yetkili danışmandan destek alınmalıdır.

IRCC’ye yapılan her başvuruya cevap aynı hızda gelmeyebilir. Yeni bir başvuru göndermek veya aynı belgeleri tekrar tekrar yüklemek, sorunu çözmek yerine dosyada karışıklık yaratabilir.

Kanada mülteci çalışma hakkı hakkında sıkça sorulan sorular

Sığınma başvurusu yaptıktan hemen sonra çalışabilir miyim?

Genellikle hayır. Başvurunun uygun bulunması, gerekli sağlık işlemlerinin tamamlanması ve geçerli çalışma izninin düzenlenmesi gerekir. Çalışma izni olmadan işe başlanmamalıdır.

Çalışma izni için ücret ödenir mi?

Sığınma başvurusu sahiplerine verilen çalışma izni çoğu durumda çalışma izni ücretinden muaftır. Ancak güncel ücret ve muafiyet kuralları değişebileceği için başvuru sırasında IRCC’nin resmi talimatları kontrol edilmelidir.

Sığınmacı açık çalışma izniyle her işte çalışabilir mi?

Açık çalışma izni çoğu işverende çalışmaya izin verir. Ancak belgedeki meslek, sağlık veya sektör kısıtlamaları incelenmelidir. Bazı işler için ek lisans, sertifika, güvenlik kontrolü veya sağlık muayenesi gerekebilir.

Çalışma iznim varken sığınma başvurum reddedilirse çalışmaya devam edebilir miyim?

Çalışma hakkı, sığınma dosyasının sonucundan bağımsız ve süresiz değildir. Başvuru reddedildiğinde veya kişi artık çalışma izninin koşullarını karşılamadığında çalışma hakkı sona erebilir. İtiraz veya yargısal inceleme sürecinin çalışma iznine etkisi dosyaya göre değişir.

Çalışma izni almak mülteci statüsü kazandığım anlamına gelir mi?

Hayır. Çalışma izni yalnızca yasal çalışma hakkı verir. Mülteci veya koruma altındaki kişi statüsü, sığınma başvurusunun esasına ilişkin olumlu bir karar sonrasında kazanılır.

Koruma altındaki kişi PR başvurusu yapmadan çalışabilir mi?

Koruma altındaki kişinin Kanada’da çalışma hakkı bulunur. Bununla birlikte, işverenin talep etmesi halinde geçerli bir çalışma belgesi veya statü kanıtı sunmak ve SIN bilgilerini güncel tutmak gerekir. PR başvurusu yapmak çalışma hakkının tek kaynağı değildir.

PR başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Tek bir sabit süre yoktur. İşlem süresi aile yapısına, güvenlik incelemelerine, belgelerin eksiksizliğine ve IRCC’nin güncel yoğunluğuna göre değişir. En güncel tahmin, IRCC’nin resmi işlem süresi aracından alınmalıdır.

Sığınma başvurusu reddedilirse ne yapabilirim?

Kararın türüne göre Refugee Appeal Division’a itiraz, Federal Court’a yargısal inceleme veya başka bir göçmenlik seçeneği gündeme gelebilir. Süreler kısa olabileceği için karar tebliğ edilir edilmez bir göçmenlik avukatına veya yetkili danışmana başvurulmalıdır.

Sonuç: Kanada’da çalışmaya başlama süresini ne belirler?

Kanada’da sığınma başvurusu yapan bir kişinin çalışmaya başlayabileceği tarih, başvuru tarihinden çok uygunluk kararı, sağlık muayenesi ve çalışma izninin düzenlenme tarihine bağlıdır. Çoğu kişi için süreç birkaç hafta veya birkaç ay sürebilir; fakat IRCC’nin işlem yoğunluğu nedeniyle kesin süre verilemez.

Başvuru sahibi çalışma izni çıkmadan çalışmamalı, IRCC bildirimlerini düzenli takip etmeli ve çalışma izni düzenlendikten sonra SIN almalıdır. Sığınma başvurusu kabul edilirse kişi koruma altındaki kişi statüsüne geçer ve ayrıca daimi oturum izni için başvuru yapabilir.

Resmî bilgi için: Güncel başvuru ve işlem süresi bilgileri Kanada Hükümeti’nin IRCC ve IRB internet sitelerinden kontrol edilmelidir. Dosyaya özel hukuki değerlendirme gerekiyorsa Kanada’da yetkili bir göçmenlik avukatı veya danışmanından destek alınmalıdır.

Dimağ – Aradığını Bul, Makaleler